จากปัญหาเศษซากปลาเหลือทิ้งที่สร้างมลพิษรอบเขื่อนอุบลรัตน์ นักวิจัยมหาวิทยาลัยขอนแก่นต่อยอดความคิด “ของเสียสู่โอกาส” พัฒนาเป็น “BIONOURIX” สารเสริมประสิทธิภาพพืชปลอดภัย 100% ช่วยลดปัญหาสิ่งแวดล้อม เพิ่มผลผลิตการเกษตร และสร้างรายได้ยั่งยืนให้ชุมชน
เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2568 ผู้สื่อข่าวรายงานจากบ้านวังหินซา ตำบลขนวน อำเภอหนองนาคำ จังหวัดขอนแก่น ว่า ชุมชนรอบเขื่อนอุบลรัตน์ที่มีวิถีชีวิตผูกพันกับการประมงและการแปรรูปปลา กำลังเผชิญปัญหาขยะเศษซากปลาจำนวนมากกว่า 100 ลิตรทุก ๆ 3–4 วัน ซึ่งเมื่อไม่สามารถหาที่กำจัดได้ ของเสียเหล่านี้จึงถูกเทลงร่องน้ำ ก่อให้เกิดมลพิษ ส่งกลิ่นเหม็น และสร้างความเดือดร้อนให้ชุมชน
ผศ.สมพร เกษแก้ว รักษาการแทนรองผู้อำนวยการศูนย์ประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มหาวิทยาลัยขอนแก่น พร้อมทีมวิจัย ได้มองเห็นโอกาสจากปัญหานี้ และร่วมกับศูนย์วิจัยเครื่องจักรกลเกษตรและวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยว จัดทำโครงการวิจัยและบริการวิชาการ พัฒนานวัตกรรม “BIONOURIX” (Organic Liquid Plant Stimulation) สารเสริมประสิทธิภาพพืชที่ใช้หลักการ Zero Waste 100% โดยนำเศษปลามาผ่านกระบวนการชีวภาพ เติมจุลินทรีย์ สารอาหาร และสารไฟโตเคมิคอลจากพืชท้องถิ่นจนได้ผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัยและได้มาตรฐาน
เมื่อนำไปใช้กับพืชเศรษฐกิจและผักสวนครัว เช่น มันสำปะหลัง อ้อย แตงโม กล้วย และมะละกอ พบว่า พืชแข็งแรงขึ้น มีภูมิคุ้มกันต่อโรคและแมลง สามารถเจริญเติบโตได้ดีแม้ในดินเค็มหรือตื้นเขิน และยังเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ใช้งานง่าย เพียงผสม 20 มิลลิลิตร ต่อน้ำ 10 ลิตร ฉีดพ่นทุก 7–10 วัน
ผศ.สมพร ระบุว่า นวัตกรรมนี้พัฒนามากว่า 1 ปี และเริ่มถ่ายทอดไปยังเครือข่ายเกษตรกร รวมถึง Young Smart Farmer โดยได้รับผลตอบรับที่ดีทั้งในมิติสิ่งแวดล้อมและเศรษฐกิจ พร้อมย้ำว่าต้องการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้คนรุ่นใหม่เห็นศักยภาพของการแปรรูปของเสียเพื่อลดต้นทุน เพิ่มรายได้ และสร้างคุณค่ากลับคืนสู่ชุมชน
ทั้งนี้ หากได้รับการสนับสนุนด้านงบประมาณและระบบการผลิตมากขึ้น นวัตกรรม “BIONOURIX” จะสามารถขยายผลได้กว้าง สร้างประโยชน์ได้ทั้งชุมชนและสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน ผู้ที่สนใจสามารถติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ Facebook ศูนย์ประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ มหาวิทยาลัยขอนแก่น และศูนย์วิจัยเครื่องจักรกลเกษตรและวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยว มข.
