วันที่ 4 มีนาคม 2569 ที่ห้องประชุมธารารวมใจ ตึกอำนวยการ ชั้น 5 โรงพยาบาลนครพนม สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม โดยกลุ่มงานส่งเสริมสุขภาพ จัด “อบรมพัฒนาศักยภาพบุคลากรในการดูแลทารกแรกเกิด” ซึ่งเป็นกิจกรรมภายใต้ “โครงการสร้างเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเสี่ยง จังหวัดนครพนม ประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2569” โดยนายแพทย์สมชาย ชมภูคำ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดนครพนม เป็นประธานเปิดการอบรมฯ
นายแพทย์สมชาย ชมภูคำ นายแพทย์สาธารณสุขจังหวัดนครพนม กล่าวว่า ทารกแรกเกิดถือเป็นกลุ่มประชากรที่มีความเปราะบางและต้องการดูแลที่มีมาตรฐาน โดยเฉพาะในช่วง 28 วันแรกของชีวิต ปัจจุบันอุบัติการณ์การเกิดทารกน้ำหนักตัวน้อย และทารกคลอดก่อนกำหนดมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งทารกกลุ่มนี้มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกช้อนที่รุนแรง เช่น ภาวะหายใจลำบาก การติดเชื้อในกระแสเลือด หรือความพิการทางสมอง การอบรมในวันนี้เป็นกลไกสำคัญในการตอบสมองมโยบายดังกล่าว โดยมุ่งเน้นที่การดูแลช่วงรอยต่อชีวิต (Seamless Care) ตั้งแต่ห้องคลอดไปจนถึงหอผู้ป่วยวิกฤตทารกแรกเกิด เพื่อให้มั่นใจว่าทารกทุกคนที่เกิดมาจะได้รับการดูแลตามมาตรฐานและมีความปลอดภัย
สถานการณ์ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา ประเทศไทยกำลังเผชิญกับวิกฤตประชากรอย่างรุนแรง จำนวนเด็กเกิดใหม่ลดลงอย่างต่อเนื่อง จากประมาณ 5.4 แสนคนในปี 2564 จนล่าสุดในปี 2568 มียอดการเกิดต่ำสุดเป็นประวัติการณ์เพียงประมาณ 4.1 แสนคนเศษ ซึ่งถือเป็นระดับที่ต่ำที่สุดในรอบกว่า 75 ปี จากสถานการณ์ดังกล่าว กระทรวงสาธารณสุขได้ผลักดันนโยบายส่งเสริมการเกิดอย่างมีคุณภาพให้เป็นวาระแห่งชาติ โดยมุ่งเน้น 2 มิติ คือ การเพิ่มจำนวนการเกิด และการเพิ่มคุณภาพการเกิด
ในฐานะบุคลากรสาธารณสุข สิ่งนี้เป็นสัญญาณเตือนว่าทุกวินาทีในห้องคลอดและหอผู้ป่วยทารกแรกเกิด คือ การรักษาอนาคตของชาติ เมื่อเด็กเกิดน้อยลงคุณภาพของการดูแลจึงต้องสูงขึ้น ทารกทุกคนต้องรอดชีวิตและต้องรอดอย่างมีคุณภาพ ไม่มีภาวะบกพร่องทางสมองหรือพัฒนาการล่าช้าจากการรักษา ผมอยากให้ทุกท่านตระหนักว่า ทารกหนึ่งคนที่รอดชีวิตจากการได้รับบริการจากบุคลากรที่มีความรู้และทักษะ คือหนึ่งครอบครัวที่จะมีความสุข และคือหนึ่งกำลังสำคัญที่จะขับเคลื่อนประเทศในอีก 20 ปีข้างหน้า ความรู้และทักษะที่ท่านจะได้รับในวันนี้ เป็นเครื่องมือที่จะช่วยลดอัตราการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตของทารกได้อย่างเป็นรูปธรรม ผมเชื่อมั่นว่าการอบรมในวันนี้จะช่วยยกระดับคุณภาพบริการของโรงพยาบาลให้ก้าวหน้าต่อไป
การจัดการอบรมในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อฟื้นฟูความรู้และทักษะในการดูแลช่วยเหลือทารกแรกเกิดให้เป็นไปตามมาตรฐาน และพัฒนาระบบการส่งต่อทารกที่มีการะวิกฤตให้มีความปลอดภัย รูปแบบการอบรมมีทั้งบรรยายและฝึกปฏิบัติ ผู้เข้าอบรม ประกอบด้วย พยาบาลห้องคลอด และหอผู้ป่วยารกแรกเกิด ในโรงพยาบาลทุกแห่ง จำนวน 40 คน โดยวิทยากรได้รับเกียรติจากกุมารแพทย์ พยาบาลวิชาชีพ หอผู้ป่วยทารกแรกเกิด และ NICU โรงพยาบาลนครพนม ประกอบด้วย แพทย์หญิงชวลี ศรีหาญ นายแพทย์ชำนาญการ และนางพิศมัย นันทิเกียรติกุล พยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ
อนึ่ง สถานการณ์ด้านทารกจังหวัดนครพนม จำนวนทารกเกิดมีชีพในช่วงปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 – 2568 มีจำนวน 4,740, 4,653, 4,122 และ 3,616 ราย ตามลำดับ ทารกคลอดก่อนกำหนด ร้อยละ 8.24 , 8.65, 7.82 และ 7.54 ตามลำดับ (กณฑ์ไม่เกินร้อยละ 8) ทารกแรกเกิดคลอดน้ำหนักน้อยกว่า 2,500 กรัม ร้อยละ 5.23 , 5.57 , 5.60 และ 6.35 ตามลำดับ (เกณฑ์ไม่เกินร้อยละ 7) อัตราตายทารกแรกเกิดอายุน้อยกว่าหรือเท่ากับ 28 วัน 3.46 , 4.30 , 3.15 และ 1.66 ต่อพันทารกเกิดมีชีพ ตามลำดับ (เกณฑ์: < 3.6 ต่อ ต่อ 1,000 ทารกแรกเกิดมีชีพ) สาเหตุการตายที่สำคัญ 5 อันดับแรก 1) การคลอดก่อนกำหนด 2) ความผิดปกติ 3) ภาวะความดันเลือดในปอดสูงอย่างต่อเนื่องในทารกแรกเกิด 4) ภาวะติดเชื้อในกระแสเลือด และ 5) ภาวะขาดออกซิเจนขณะคลอดระดับรุนแรง
